Artikel Van Jens

Wat is veiligheid?

Wat is veiligheid?

‘Veiligheid betekent dat mensen effectief beschermd zijn tegen persoonlijk leed, tegen de aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit.’ (Evelien De Pauw, 2012, Syllabus integrale veiligheid). Wanneer er een zeker mate van ordening en rust is in de samenleving kunnen we spreken van veiligheid. Er moet ook bescherming van leven, gezondheid en goederen zijn.

Veiligheid kunnen we opdelen in verschillende categorieën. We maken een onderscheid tussen objectieve en subjectieve veiligheid en tussen sociale en fysieke veiligheid. Er is echter ook een verschil tussen safety en security. Integrale veiligheid zal ook aan bod komen in dit werk.

Wat is integrale veiligheid?

Bij integrale veiligheid wordt een bepaald veiligheidsprobleem vanuit een breder perspectief bekeken, meer bepaald via 4 verschillende vlakken: tijd, ruimte, sociale netwerken en kennisgebied.

Als eerste kunnen we stellen dat een bepaald veiligheidsprobleem geen vast moment is in de tijd, maar een proces die blijft aanslepen. Bij integrale veiligheid denkt men ruimer dan het incident alleen. Men is ook bezig met preventie vooraleer het probleem zich heeft voorgedaan en ook met de nazorg wanneer een veiligheidsprobleem zich gesteld heeft. Dan denken we bv. aan de slachtoffers van een inbraak die psychologische begeleiding nodig hebben. Je kan dus stellen dat integrale veiligheid meer is dan enkel het probleem aanpakken.

Verder kunnen we stellen dat veiligheidsproblemen zich vaak niet enkel op lokaal niveau voordoen, maar veel ruimer, hiermee bedoelt men zelfs buiten nationale grenzen. Wanneer een probleem bijvoorbeeld bepaalde gemeentegrenzen overschrijdt, hebben ook andere besturen plots een verantwoordelijkheid in de aanpak van het veiligheidsprobleem. Dan moet men zich afvragen wie de maatregelen moet nemen en hoe men deze het best op mekaar afstemmen. Enkele vbn: sekstoerisme, luchtvaart, internetcriminaliteit,… Bij de aanpak van de veiligheidsproblemen, moet men opletten dat het probleem zich niet verplaatst, dit toont nog maar eens aan dat het een noodzaak is dat we veiligheid in een breder perspectief bekijken.

Als men een probleem breder wil bekijken, is het nodig dat men samenwerkt met andere veiligheidspartners (vb: lokale politie die samenwerkt met de federale politie). We kunnen besluiten dat integrale veiligheid een voortdurende informatie-uitwisseling is tussen sociale netwerken, waar samenwerking centraal staat.

Als 4de en laatste benaderingsvlak kunnen we stellen dat een veiligheidsprobleem een multidisciplinaire aanpak vereist. Aan vandalisme veroorzaakt door de jeugd zitten vrijwel steeds opvoedkundige, juridische, criminologische en psychologische kanten. Men zoekt naar oplossingen voor bepaalde veiligheidsproblemen door deze vanuit verschillende invalshoeken te bekijken. (STOL W.)

STOL W. Begrippenkader integrale veiligheid. In: STOL W., TIELENBURG C., RODENHUIS, W., PLEYSIER, S., & TIMMER, J (Red). Basisboek Integrale Veiligheid. Uitgeverij Coutinho, 2011, 43-54

Safety en security

Safety: is een soort veiligheid waar we ons rap druk over maken. Dat is een beperking van risico en gevaar in het gewone dagelijkse leven. Bijvoorbeeld het ongeluk van de kerncentrale in Tsjernobyl. Dit kan je namelijk ook toepassen in het voetbalgebeuren.

Security: is een soort veiligheid waar de veiligheidsraad zich druk over maakt. Hier spreken we over de veiligheid van een land of een ander collectief tegen aanvallen en bedreigingen. We kunnen ook opmerken dat deze aanvallen niet alleen meer uit het buitenland te verwachten zijn, maar ook uit eigen omgeving kunnen komen. Security gaat over oorlog, terreur en die vormen van georganiseerde misdaad die het functioneren. (Buruma, Y.)

Buruma, Y. (2005). De dreigingsspiraal : onbedoelde neveneffecten van de misdaadbestrijding. Den Haag : Boom Juridische Uitgevers

Objectieve en subjectieve veiligheid

Veiligheid kunnen we opdelen in objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid. Beiden verwijzen ze naar de basis van de uitspraken over veiligheid.

Objectieve veiligheid

Wanneer men spreekt over objectieve veiligheid, heeft men het over een gemeten niveau op een schaal van veiligheid, dat vooraf vastgesteld is. Men meet maatschappelijke verschijnselen dat uiterlijk waarneembaar zijn. Door bijvoorbeeld gewonden en doden te tellen bij verkeersongevallen, kunnen we objectief de verkeersveiligheid meten. Met kan op verschillende manieren slachtoffers tellen. Per honderdduizend inwoners, per reizigerskilometer of per reizigers uur. Dit maakt het lastig om objectieve veiligheid te meten. Zo kan er gediscuteerd worden over de beste manier om een bepaalde vorm van veiligheid te meten.

Subjectieve veiligheid

Subjectieve veiligheid is letterlijk de mate waarin iemand zich veilig of onveilig voelt. We spreken hier niet over objectief, meetbare statistieken of cijfers. Er zijn plaatsen waar iemand zich heel veiligheid voelt, terwijl iemand anders op dezelfde plaats zich onveilig voelt. Het is een persoonlijke zaak. De een voelt zich onveilig in de binnenstad, de ander in het bos. Veiligheidsgevoel in het verkeer varieert bij heel wat mensen. Soms mijden mensen bepaalde plaatsen, of openen ze de deur na 22uur niet meer. Iedereen heeft zijn persoonlijke beleving van risico’s en veiligheid.

Objectieve en subjectieve veiligheid verdienen aparte aandacht. Ze houden verband met elkaar, maar niet zo veel dat men op het eerste moment zou denken. (De Pauw, E)

Bron: De Pauw, E (2012). Inleiding in de integrale veiligheid Cursus. Kortrijk: KATH IPSOC

Sociale en fysieke veiligheid

Verschil tussen sociale en fysieke veiligheid

Sociale en fysieke veiligheid gaan beiden over de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed. Het verschil ligt echter in het feit dat sociale veiligheid gaat over gevaar dat veroorzaakt wordt door menselijk handelen zoals brandstichting. Hiertegenover staat fysieke veiligheid, dit slaat op gevaar die veroorzaakt wordt door niet menselijk handelen zoals een natuurramp (vb: een tsunami)

Sociale veiligheid

Sociale veiligheid verwijst naar de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door misdrijven, overtredingen en overlast veroorzaakt door anderen (vb: overlast van hangjongeren), m.a.w., slaat dit begrip op bescherming tegen gevaar dat veroorzaakt wordt door menselijk handelen. Het ‘gevaar’ is de kans slachtoffer te worden van incidenten in het openbaar: de openbare weg of het openbaar vervoer (inclusief haltes en stations) of in huis, op school en op het werk. Meer specifiek gaat het om de alledaagse veiligheid in de directe woon-en leefomgeving, bijvoorbeeld om slachtoffer te worden van een inbraak thuis of een diefstal van de auto. Aan de andere kant, maken situaties als oorlog, terrorisme en rellen ook deel uit van sociale veiligheid. Het gaat zowel om wat zich afspeelt tussen individuen als tussen groepen. Het is een heel ruim begrip, het gaat van agressief gedrag zoals schelden en vechten zoals het geval is bij huiselijk geweld tot vandalisme en verkrachting.

Fysieke veiligheid

Fysieke veiligheid is de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door ongevallen en tegen onheil veroorzaakt door niet-menselijk handelen. Het is het gevaar waar de mens buiten staat, maar waarvan de natuur meestal de oorzaak van is. Hierbij denken we aan branden, verkeersongevallen, natuurrampen (vb: stormen en overstromingen) en instorten van gebouwen. Het is van toepassing op de terreinen als volksgezondheid, landbouw, verkeer en ruimtelijke ordening. Je kan stellen dat de fysieke veiligheid wordt bedreigd door de uitbraak van een epidemie, een invloed niet veroorzaakt door menselijk handelen. (Stol W.) (Bestuur R.v)

STOL W. Begrippenkader integrale veiligheid. In: STOL W., TIELENBURG C., RODENHUIS, W., PLEYSIER, S., & TIMMER, J (Red). Basisboek Integrale Veiligheid. Uitgeverij Coutinho, 2011, 43-54

Bestuur, R. v. (januari 2011). Veiligheid nader beschouwd. In R. v. bestuur, Veiligheid en
vertrouwen, kernen van een democratische rechtsstaat (p. 13). Den Haag.